Các Đại Biểu Caritas Cảnh Báo Rằng Thỏa Thuận Bélem Còn Kém Xa Quy Mô Của Tình Trạng Khẩn Cấp Về Khí Hậu.

COP30 đã kết thúc tại Belém vào ngày 22 tháng 11 với một thỏa hiệp mong manh khiến nhiều quốc gia dễ bị tổn thương bởi khí hậu thất vọng. Hội nghị thượng đỉnh kết thúc "với tiếng thở dài": tiến bộ về thích ứng và chuyển đổi công bằng chỉ mang lại những tia hy vọng mong manh, trong khi việc không đạt được lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch đã để lại một lỗ hổng lớn ngay tại trọng tâm của việc thỏa thuận.

Các quốc gia đã cam kết tăng gấp ba lần tài chính cho thích ứng vào năm 2035 và thông qua Cơ chế Chuyển đổi Công bằng dựa trên quyền đầu tiên - một hành động có thể hỗ trợ người lao động, cộng đồng và người dân bản địa trong quá trình chuyển đổi toàn cầu khỏi nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, tình trạng thiếu kinh phí triền miên cho hoạt động ứng phó với khí hậu đã làm lu mờ các cuộc đàm phán, và Tổn thất và Thiệt hại vẫn bị gạt ra bên lề chính trị.

Caritas Quốc tế đã đưa phái đoàn toàn cầu đến COP30, đấu tranh cho những người đang phải chịu tác động của khí hậu và kêu gọi các chính phủ ứng phó điều mà Đức Thánh cha Phanxicô gọi là "tiếng kêu của trái đất và tiếng khóc của người nghèo". 

Thực tế Tuyến đầu: Lợi ích thực sự phụ thuộc vào việc thực hiện

Malawi là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu trên thế giới, nhận thấy tiềm năng trong các cam kết thích ứng, nhưng chỉ khi các cam kết được thực hiện.

 “COP30 mang đến cho Malawi và các quốc gia khác ở Nam Bán cầu cơ hội tiếp cận các nguồn lực mới và sự ủng hộ chính trị mạnh mẽ hơn cho khả năng phục hồi khí hậu. Nếu các cam kết được thực hiện, các quốc gia có thể tiếp cận nhiều khoản tài trợ hơn cho nông nghiệp bền vững và bảo vệ khỏi lũ lụt và hạn hán.” - Chimwemwe Sakunda Ndhlovu, CADECOM / Caritas Malawi

Khắp Châu Đại Dương, nơi mực nước biển dâng cao và tình trạng mất an ninh lương thực đang chi phối cuộc sống hàng ngày, khoảng cách giữa tham vọng và nguồn lực vẫn còn rất lớn.

 “Khu vực Thái Bình Dương đã mang đến một tiếng nói mạnh mẽ và hiệp nhất, nhưng nguồn tài chính vẫn còn rất xa so với nhu cầu của Châu Đại Dương, khiến các quốc gia phải gánh thêm nợ. Và một lần nữa, thế giới đã không cam kết loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, nguyên nhân gốc rễ mà các quốc gia Thái Bình Dương đã cảnh báo trong nhiều thập kỷ.

Các quốc gia giàu có phải bắt đầu trả ‘món nợ sinh thái’ được nhấn mạnh trong Laudato Si’.” — Kirsten Sayer, Caritas Australia

Thích ứng và Chuyển đổi Công bằng

Sau nhiều năm đàm phán, các bên đã đồng ý về 59 chỉ số cho Mục tiêu Toàn cầu về Thích ứng và cam kết tăng gấp ba nguồn tài chính cho thích ứng. Tuy nhiên, cách diễn đạt còn thiếu rõ ràng, và các chỉ số được hoàn thiện trong một quá trình vội vã mà các chuyên gia lo ngại có thể làm nhẹ trách nhiệm giải trình.

“Mặc dù việc đảm bảo cam kết tăng gấp ba nguồn tài chính là rất quan trọng, nhưng cách diễn đạt mơ hồ có nguy cơ dẫn đến việc thực hiện không đồng đều. Vận động chính sách là điều cần thiết để đảm bảo nguồn tài chính thích ứng minh bạch, dựa trên viện trợ, tập trung vào những người dễ bị tổn thương nhất. Cơ chế Chuyển đổi Công bằng mới là một thắng lợi lớn nhưng vẫn thiếu các biện pháp bảo vệ và quy trình rõ ràng.” — Gina Castillo, CRS / Caritas Hoa Kỳ

Tài chính: Đóng góp “ít ỏi” và các cam kết bị trì hoãn

Điểm yếu nhất của hội nghị thượng đỉnh là tài chính. Việc thất bại của COP29 trong việc đảm bảo  mục tiêu tài chính toàn cầu mới đã gây ra hậu quả lâu dài, và với việc các nhà tài trợ lớn cắt giảm viện trợ quốc tế, hy vọng về một gói cải cách đã tan biến.

“COP30 đã không cung cấp đủ số tiền mà các quốc gia và cộng đồng cần. Việc đóng góp cho quỹ của Liên Hợp Quốc rất ít ỏi, và mục tiêu tài chính thích ứng, bị đẩy lùi đến năm 2035, thực sự đáng lo ngại. Nhưng chương trình làm việc hai năm mới về tài chính đồng nghĩa với việc cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.” — Liz Cronin, CAFOD / Caritas Anh & Wales

Mặc dù đã đi vào hoạt động ngay từ ngày đầu tiên, Thiệt hại và Mất mát vẫn đang phải chịu tình trạng thiếu hụt triền miên tương tự.

“Quỹ được khởi động một cách chậm chạp thay vì đột phá, những cam kết chỉ vỏn vẹn 780 triệu đô la Mỹ quả là quá ít. Cơ cấu đang được củng cố, nhưng nguồn lực vẫn còn xa so với điều công lý đòi hỏi. Các quốc gia gây ô nhiễm lớn cần khẩn trương đưa ra những cam kết mới quan trọng.” — Ben Wilson, SCIAF / Caritas Scotland

Công lý Nợ: Mảnh ghép còn thiếu của Hành động Khí hậu

Đối với nhiều quốc gia, nợ hiện là một trong những rào cản lớn nhất đối với đầu tư khí hậu. Lời kêu gọi xóa nợ trong Năm Thánh, như trong chiến dịch “Biến Nợ Thành Hy vọng” của Caritas Quốc tế, đã nhận được sự ủng hộ về mặt đạo đức tại COP30, tuy nhiên “các bên đã không khai thác được nhu cầu cơ bản là xóa bỏ các khoản nợ bất công và không bền vững” –  Dean Dettloff, đại diện Phát triển và Hòa bình phát biểu / Caritas Canada.

“Nếu không giải quyết được khủng hoảng nợ, việc thích ứng và chuyển đổi công bằng sẽ bị đình trệ. Như Đức Thánh cha Phanxicô đã nhắc nhở chúng ta, xóa nợ không phải là sự quảng đại; mà là công lý.” — Dean Dettloff, đại diện Phát triển và Hòa bình / Caritas Canada

Nguồn: Caritas Quốc tế
Chuyển ngữ: PTT – Caritas Quốc tế